آموزش جامع تصویری صحافی کتاب

هنر صحافی به مجلد سازی اوراق و ته بندی  کاغذی گفته می شود که در نهایت به برش و ایجاد کتاب ، پایان نامه و سایر نمونه های مشابه می شود که امروزه با دیجیتال شدن سیستم های اداری و بایگانی نقش کمتری در سیستم اداری و آموزشی دارد در ذیل به ارائه آموزش صحافی کتاب با تجهیزات بسیار ساده و ابتدایی می پردازیم .

آموزش جلد سازی سنتی

 

Binding book in Hom

اتصال: چسباندن و دوختن ( صحافی )
اصطلاح “اتصال” گاهی اوقات برای توصیف آن استفاده می شود
پوشش یک کتاب به عنوان مثال، شما ممکن است به یک کتاب به عنوان داشتن اتصال از چرم و یا در لباس کت و شلوار مرطوب. اما اتصال همچنین به معنای پیوستن بسیاری از صفحات به یکدیگر است.

صحاف در سیستم صحافی دارای وظیفه مشخصی است وظیفه وی ترکیب و برگه های کتاب با یکدیگر و ته بندی آنها با هم و ایجاد یک مجموعه کوچک به نام کتاب یا پایان نامه است . چسباندن صفحات در این سیستم باید دقیق مشابه الگوی از پیش تعیین شده باشد در غیر اینصورت عملیات صحافی هر چند هم زیبا و با کیفیت انجام شود ولی از استاندارد برخوردار نیست از نکات مهم دیگری که شخص صحاف باید در رعایت آن دقت کند مرحله برشکاری است که در خروجی پایان کار بسیار تاثیر گذار و اهمیت اینمرحله به شکلی است که اگر به خوبی انجام نشود تمام مراحل صحافی را زیر سئوال می برد پس نتیجه اینکه یک صحاف علاوه بر اینکه باید یک جلد ساز ماهر باشد باید یک برشکار خوب نیز باشد .

چسباندن کاغذ بدرقه و جلد کتاب

Binding book in Hom Pat5

از مهمترین مراحل صحافی که مرحله پایان آن هم محسوب می شود چسباندن کاغذ بدرقه است جلد سخت، کتاب خانگی خود را مهم خواهد ساخت. این لباس آن را می پوشاند و همچنین در داخل صفحات برخی از حفاظت. روش برای ساختن آنها در اینجا بسیار ساده است، اما حتی اگر شما می خواهید کار شسته و رفته حرفه ای را انجام دهید، باید به آرامی و با دقت کار کنید.

نحوه چشباندن کاغذ بدرقه

 

نوع کارتن مورد استفاده برای پوشش بسیار مهم است. این باید سفت و سخت باشد. پیراهن مقوا یا مقوا از جعبه های خرید شده توسط فروشگاه ها معمولا خیلی نازک و قابل انعطاف است. هیئت مدیره راه راه نیز باید اجتناب شود. نگاهی به یک کتاب معمولی و سختگیرانه و توجه به سختی و ضخامت پوشش. این چیزی است که باید جستجو کرد. کارتن که برای پشت پلاک های بزرگ طراحی استفاده می شود معمولا مناسب است و جعبه های سیگار ساخته شده از مقوا های سنگین است که برای مقاصد ما ایده آل است. اگر همه چیز با شکست مواجه شود، شما می توانید یک کارتن سنگین به نام چوب برقی را در هر فروشگاه هنری به خوبی عرضه کنید.
از آنجا که کارتن یک ماده بسیار خوب نیست، نوع کاغذ باید بر روی آن قرار گیرد. هر مقاله تزئینی نوعی که در صفحه قبلی ذکر شده است می تواند مورد استفاده قرار گیرد.
مورد دیگری که شما نیاز دارید، برخی از نوار های پارچه ای مانند نوار Mystik است. این نوار دارای یک چسب قوی در یک طرف است، در بسیاری از رنگ ها موجود است و در عرض های مختلف می آید. رول ۲ اینچ بهترین است، اگر چه شما می توانید با عرض ۱ و ۱/۲ اینچ، اگر هیچ چیز دیگری در دسترس نیست. نوار چسب جراحی نیز می تواند مورد استفاده قرار گیرد. و احتمالا یکی دیگر از پارچه های ساده است. میله های پارچه ای، اردک پنبه ای سنگین، بوم، یا هر نوع سخت و سنگین مشابه استفاده می شود. یک چسب کازئین سفید، مانند المر، هر پارچه ای مثل این را بر روی مقوا نگه می دارد

دوخت عطف کتاب و مراحل چسب کاری

Binding book in Hom Pat4

صحافی دوخت عطف کتاب  پایان نامه و یا هر اوراق  اداری دیگری  از مهمترین مراحل صحافی به حساب می آید اگر این مرحله از کار به درستی انجام نشود ممکن کل کار زیر سئوال برود شما یک کتاب یا پایان نامه را در نظر بگیرید که  دارای جلد طلاکوبی بسیار زیبایی است و از استحکام خوبی نیز برخوردار است ولی به دلیل اینکه خوب ته بندی و یا دوخت عطف آن به درستی انجام نشده است در حین جابجایی دچار مشکل شده و از هم می پاشد اینجاست که تمام آن زیبایی ها ارزش خود را از دست می دهد و کار دیگرهیچ ازرشی نزد مشتری ندارد در زیل به صورت اختصار نحوه ته بندی کتاب و یا هر اوراق اداری دیگری را برای شما شرح داد ایم : ضماً ته بندی و دوخت عطف به چند طریق انجام می شود که از آن جمله می توان به دوخت عطف به روش سورخکاری دوخت عطف به روش اره کاری که از روش سنتی صحافی است دوخت عطف به روش ته چسب و یا چسب حرارتی و دیگری دوخت پانچ و سیمی کردن جزوات و بسیاری روش های دیگر که در این مجال نمی گنجد.

دوخت عطف کتاب

ممکن است صفحات جداگانه و همچنین صفحات چهار صفحه را با هم ترکیب کنید. با این حال شما نمیتوانید در امتداد مرکز چرخد ​​- به عنوان هیچ کدام وجود ندارد. آنچه شما باید انجام دهید این است که سوراخ سوراخ در امتداد لبه قرار دهید و سپس صفحات را به هم بزنید. نتیجه چیزی شبیه لبه پیچیده است که قبلا شرح داده شده است. نقاشی ها نشان می دهد که این نوع اتصال چگونه انجام می شود. گفته می شود که کتابی با عنوان “متصل به سمت” است.
چسباندن
زمانی که میخواهید برخی از چسبناکی را انجام دهید، چندین بار در ساخت کتابها وجود دارد. در اینجا چند روش وجود دارد که شغل شسته و رفته و دائم تولید می کنند.
انواع مختلفی از چسب ها و پاستاها را انتخاب کنید. رب کاغذ سفید یا “رب کتابخانه” برای اکثر مقاصد مفید است. این ضخیم، ارزان و در دسترس در هر فروشگاه پنج و ده و یا لوازم التحریر است. خمیر خود را کاملا آسان می کند. کمی آرد و آب همه چیز است که شما نیاز دارید. یک قاشق غذاخوری آرد را در یک کاسه یا کاسه کوچک قرار دهید. سپس آرد را به آرامی اضافه کنید و تا زمانی که یک رنده ضخیم دریافت کنید، آنرا بشویید.
یک چسب کازئین سفید مانند Elmer چسب خوب دیگری است. گران تر از خمیر کاغذ است اما مفید است وقتی مواد خام و سنگین را میچینید. اگر می خواهید یک برگ یا برخی از چمن یا یک قفل مو را بچرخانید، یک چسب کازئین سفید می تواند نوعی استفاده باشد.
بهتر است از سیمان لاستیکی اجتناب شود زیرا کاغذ را لکه دار می کند و بسیار دائمی نیست. چسب های بسیار قوی مانند اپوکسی ها یا سیمان Duco واقعا برای کاغذ استفاده نمی شوند.
هنگامی که یک تکه کاغذ بزرگ را میچینید، گاهی اوقات مفید است که چسبهای خود را از بین ببرید یا آب کمی مصرف کنید. این به شما این امکان را می دهد که راحت تر و یکنواخت تر آن را بشویید. از برس خوب استفاده کنید. یک براش رنگی ۱ یا ۲ اینچ بسیار بهتر از یک برس کوچک آبرنگ کمی با موهای خیس است.
به طور کلی، بهتر است از کمترین میزان رب استفاده کنید که این کار را انجام می دهد. زمانیکه رب به شدت اعمال می شود، مدت زیادی طول می کشد تا خشک شود و احتمالا باعث ایجاد چین و چروک و لرزش شود.
هنگامی که لایه گذاری خود را تمام کردید مهم است که برخی از وزن سنگین را در کتاب خود قرار دهید. هرچی بیشتر بهتر. این کار باعث جلوگیری از چروک شدن می شود. Bookbinders حرفه ای دارای پرس های خاص و هر زمان که آنها انجام شده است
هر گونه کپی کردن آنها این کتاب را در مطبوعات قرار داده و آن را یک شب در آنجا نگه داشته است.
بیایید نمونه ای از یک کار چسباندن را ببینیم و ببینیم چطور باید انجام شود. فرض کنید شما یک کتاب از درختان ساختید و یک عکس از درختی که از مجله ای که شما می خواهید در کتاب خود وارد کنید را داشته باشید. اول، قطع کردن به اندازه شما می خواهید. آن را در یک روزنامه قرار دهید. با استفاده از یک برس خوب اندازه قلم را در پشت کلیپینگ گسترش دهید. سپس آن را انتخاب کنید و آن را در محل در کتاب قرار دهید. یک قطعه کاغذ تمیز را بر روی کلیپینگ قرار دهید و آن را صاف کنید. هر حباب هوا را از مرکز به سمت لبه بکشید. اگر هر خمیری از زیر لبه ها خارج می شود، آن را کمی با دستمال مرطوب پاک کنید. سپس کتاب و شمع را تا آنجا که ممکن است بر روی آن بگذارید. اجازه دهید آن را به مدت یک ساعت یا دو یا یک شستشو خشک.

روش بدست آوردن عطف کتاب در صحافی و جلد سازی

در طراحی یک جلد همیشه باید مقدار فضایی رو برای برش در نظر گرفت من از دوستان طراح همیشه سئوال می کردم این فضا چقدر باشه و دوستان اکثراً می گفتن ۰.۶ (شش دهم) تا ۱ سانتی متر، اما واقعاً مقدار ثابتی نداره ولی بهتر ۱ تا ۱.۵ (یک تا یک و نیم سانتی متر) در نظر گرفته بشه و نباید تو این فضا چیزی نوشته بشه.

دومین چیزی که اکثر دوستان با اون مشکل دارن نحوه بدست آوردن عطف کتاب، من با دوستانی که تو انتشارات مختلف کار می کردن صحبت کردم و همه اونها توصیه کردند برای هر ۲۰۰ صفحه ای که می بندیم باید ۱ سانتی متر عطف بگذاریم(در صورتی که کاغذی که در چاپ خونه چاپ میشه ۷۰ گرمی باشه) و یکی از دوستان و استادان عزیز فرمولی رو گفت که تا حالا تو همه کارام منو کمک کرده و اون فرمول:

تعداد صفحات کتاب *(ضرب) ۰.۰۰۵۶۶۴= مقدار عطف کتاب که این عدد باید گرد شه

و این نکته رو اضافی کنم که این فرمول در کاغذهای ۸۰ گرمی استفاده میشه و اگر کاغذ چاپ ما ۷۰ گرمی باشه باید عدد بدست اومده رو در ۱۵% ضرب کنیم و حاصل رو از عدد اولیه کم کنیم.

مثال:

۲۰۰ صفحه کتاب (۲۰۰*۰.۰۰۵۶۶۴= ۱.۱۳۲۸ در نتیجه ۱.۲) برای کاغذ ۸۰ گرمی

۲۰۰ صفحه کتاب (۲۰۰*۰.۰۰۵۶۶۴= ۱.۱۳۲۸ ، ۱.۱۳۲۸ * ۱۵% = ۰.۱۶۹۹۲

و در انتها ۱.۱۳۲۸ –(منهای) ۰.۱۶۹۹۲ = ۰.۹۶۲۸۸ و در اینجا نتیجه می گیریم عدد باید ۰.۹۷ بشود که با توجه به ضخامت جلد می توان آن را ۱(یک) در نظر گرفت.

بعد از بدست آوردن عطف میشه وسطش رو بدست آورد و با فونت مناسب و اندازه قلم مناسب تو عطف عنوان و نام نویسنده رو اضافه کرد.

قطع (ابعاد): قطع کتاب یا سالنامه با توجه به طول و عرض صفحات کاغذ آن مشخص می شود. برخی از قطع های معروف بدین شرح است: قطع مدیران (۵/۱۹×۵/۲۵)، قطع وزیری (۱۶×۲۳)، قطع رقعی(۱۴×۲۱)، قطع خشتی (۲۱×۲۱)، قطع پالتویی (۵/۱۰×۵/۲۱)، قطع جیبی پالتویی (۵/۷×۱۶) و ….

۲. عطف: قسمتی از عرض جلد کتاب یا سالنامه که پشت و روی جلد را به هم متصل می کند و در صحافی گالینگور و جلد سازی بصورت ته صاف یا ته گرد و یا اشکال دیگر می تواند باشد.

۳. جلد چرمی: از چرم مصنوعی تولید شده و معمولاً دور جلد دوخته می شود. به دلیل نرم بودن و دوام بیشتر، جلد چرمی مورد توجه بیشتری واقع می شود. چرم مصنوعی در انواع بافت ها و رنگهای مختلف و همچنین تولیدات ایرانی و خارجی موجود می باشد. (استفاده از چرم طبیعی برای جلد سالنامه امکان پذیر بوده ولی در عین حال بسیار گران است.

۴. جلد گالینگور: گالینگور به کاغذ با پوشش مخصوصی که برای روکش جلد کتاب ویا جعبه های خاص استفاده می گردد، گفته می شود. گالینگور در رنگهای بسیار متنوع و در طرحهای مختلف در انواع تولیدات ایرانی و خارجی موجود است (در تولیدات بانک سالنامه از بهترین انواع گالینگور خارجی استفاده می شود.

۵. طلا کوبی و نقره کوبی: طلا کوبی یعنی ثبت آرم و یا نوشته با حروف درشت بر روی انواع گالینگور ویا کاغذ و مقوا همراه با فشار و حرارت. عموما ًبرای درج آرم و نام شرکت بر روی جلدهای گالینگور استفاده می شود. بر خلاف نام طلاکوبی،رنگهای متنوع داشته ولی رنگ نقره ای آن بیشتر استفاده می شود. قبل از طلاکوبی باید کلیشه آرم و نوشته مورد نظر ساخته شود. در صورتی که هنگام طلاکوبی کلیشه بدون استفاده از ورقه های طلا به کار گرفته شود، سطح گالینگور بدون آنکه رنگی به خود بگیرد اندکی گود شده که جذابیت خاصی دارد.

۶. داغی: حک و گود کردن آرم یا نوشته بر روی جلد چرمی و یا گالینگور که با استفاده از کلیشه آن طرح امکان پذیر است. داغی رنگ نداشته و فقط با فرورفتگی ایجاد شده قابل تشخیص است. برخی انواع گران قیمت گالینگور و چرم (ترمو) در اثر فشار حرارت کلیشه تغییر رنگ داده و تیره می شود. کلیشه مورد استفاده برای جلد چرمی حتما ً باید ۳ میلی متر باشد. در مواردی چاپ آرم رنگی بر روی جلدهای گالینگور و چرمی با استفاده از چاپ سیلک امکان پذیر است.

۷. جلد ۴رنگ و سلفون: در این نوع جلد طرح جلد و پشت جلد بصورت ۴ رنگ با استفاده از چاپ افست چاپ شده و برای محافظت بیشتر روی آن سلفون (مات یا براق) می کشند. در این نوع جلد امکان چاپ تصاویر و یا نقوش با کیفیت و وضوح بالا امکان پذیر است. استفاده از U.V براق یا مات جذابیت بیشتری به جلد خواهد داد. توجه: قبل از طراحی جلد حتما ً مشخصات فایل مورد نیاز برای چاپ را با بانک سالنامه را کنترل نمایید.

۸. آستر بدرقه: ورق کاغذی نسبتا ً ضخیم که از یک طرف به داخل جلد و از طرف دیگر به اولین صفحه کتاب یا سالنامه متصل می شود. آستر بدرقه های تولیدات بانک سالنامه به رنگ طوسی سیر بوده و در صورت سفارش امکان چاپ آرم و یا تصاویر و یا نقشه ایران و جهان امکان پذیراست. توجه : هزینه چاپ رنگهای نقره ای، طلایی، مسی و یا چاپ رنگ های معمولی به صورت زمینه پر معادل ۲رنگ چاپ محاسبه می شود.

۹. صحافی سیمی: اتصال صفحات سالنامه و کتاب در حالت صحافی عادی با استفاده از دوخت و رشته های نخ بوده ولی در صورت نیاز امکان صحافی سیمی (زوج) وجود دارد. توجه: به علت قطور بودن سالنامه های روزانه صحافی سیمی این نوع سالنامه های توصیه نمی شود.

۱۰. تبلیغ رنگی: چاپ متن ها و تصاویر تبلیغی بر روی کاغذ های گلاسه و صحافی آن در ابتدا و انتهای سالنامه. تعداد صفحات تبلیغ گلاسه باید یکی از اعداد (۲/۴/۸/۱۶/۲۴/۳۲/۴۰/۴۸و …) باشد. توجه: قبل از طراحی صفحات تبلیغی حتما ً مشخصات فایل مورد نیاز برای چاپ را با بانک سالنامه کنترل نمایید.

۱۱. فرمهای اضافی: هر ۱۶ صفحه از اوراق کتاب یا سالنامه را یک فرم می نامیم (البته فرمهای ۴/۳۲/۱۲ و… صفحه ای نیز وجود دارند) در صورت نیاز می توان اطلاعات خاص مانند مشخصات فنی- اطلاعاتی مهندسی- نمایندگی ها- صفحات یادداشت و… را به سالنامه مورد نظر خود اضافه کنیم.

۱۲. چاپ آرم صفحات: آرم و یا مشخصات شرکت ها می تواند بصورت تک رنگ و یا چند رنگ روی صفحات سالنامه چاپ شود محل چاپ آن هر جای صفحه می تواند باشد ولی در تولیدات بانک سالنامه محل مشخصی در بالای صفحه برای این کار در نظر گرفته شده که استفاده از آن توصیه می شود. چاپ آرم و یا نوشته به صورت کم رنگ (ترام) در زمینه کاغذ نیز امکان پذیر است. همچنین زمینه سفید کاغذ می تواند به رنگ کرم و یا رنگهای دیگر چاپ شود.

۱۳. ربان اختصاصی: استفاده از ربان اختصاصی با عرض ۱۱ میلی متر که نام و یا آرم شرکت در طول آن تکرار می شود زیبایی سالنامه را دو چندان می کند. بافت ربان با ۲ یا چند رنگ امکان پذیر است.

۱۴. کلیشه: قطعه فلزی که طرح آرم و یا نام شرکت به صورت برجسته (به ارتفاع ۵/۱ یا ۳ میلی متر) روی آن ثبت شده و برای طلاکوبی و یا داغی مورد نیاز است. برای تهیه کلیشه،یک برگ پرینت با کیفیت خوب در اندازه یک به یک و سیاه و سفید (بدون ترام و قسمت های خاکستری) از آرم یا متن مورد نظر مورد نیاز است.

مراحل صحافی صنعتی

به ردیف­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ کردن و پشت­سرهم چیدن اوراق و فرم­ها به شکل مشخص «ترتیب­کردن» گفته می­شود. این عمل برای کارهایی که دارای چند فرم یا نسخه باشد صورت می گیرد. اوراق چند نسخه­ای، جزوات و کتاب از جمله کارهایی هستند که به « ترتیب شدن » نیاز دارند تا بقیه­ی مراحل بر روی آن­ها انجام پذیرد .

فرم­ها طبق ردیف و شکل خاص در کنار هم ، روی سطح میز کار چیده می­شوند و صحاف با برداشتن و قراردادن فرم­ها بر روی هم ، کارها را ترتیب می­کند. در مورد کارهای شماره­دار (شماره­ی مسلسل) به دقت و توجه بیشتری نیاز است .

باید دقت شود که ترتیب فرم­های با شماره­ی مسلسل ، پس از ترتیب­شدن به شکل برعکس

( روی کار به سطح میز) روی میز کار قرار داده شود تا ترتیب شماره­ها به همان شکل اولیه حفظ شود.

معمولاٌ مابین فرم­های ترتیب­شده ، پس از هر ۱۰۰ یا ۱۵۰ برگ (دو نسخه ای) یک برگ شمیز به عنوان زیره قرار داده می­شود.

خاطرنشان می­شود ، برای دسته­کردن کارهایی که تر تیب شده­اند ، نشان و سنجاق (گونیای کار) درنظر گرفته شود و از همان طرف دسته شود.

به هنگام ترتیب اوراق و برای سهولت کار از گلیسیرین استفاده می­شود. بدین ترتیب که انگشت­ها را به گلیسیرین آغشته می­کنیم و در این حالت ، گیرایی کاغذها به بهترین شکل صورت می­گیرد.

ماشین ترتیب : دستگاه­های ترتیب با شکل و ساختمان متفاوت و در اندازه­های گوناگون ساخته می­شود. به هرصورت اوراق و فرم­های چاپ­شده به ترتیب در مخازن دستگاه چیده

می­شود و پس از راه اندازی ، اوراق یکی پس از دیگری بر روی هم قرار می­گیرند.

عملکرد دستگاه­ها بدین ترتیب است که از هر واحد یک فرم بر روی نوار متحرک (ریل) دستگاه می­افتد و در آخرین واحد ، فرم­های داخل کتاب تکمیل می­گردد.

تعداد واحدهایی که در یک خط قرار می­گیرند را نیز می توان تغییر داد.

در بعضی از دستگاه­ها فرم­ها به صورت « هشتی » ( از وسط) بر روی ریل قرار می­گیرند و همین طور فرم­های دیگر و در آخر جزوه یا مجله کامل می­شود که معمولاٌ در این حالت ، ماشین دوخت ، فرم­های ترتیب شده را از وسط مفتول می­کند .

در این دستگاه­ها ، کنترل کننده­هایی وجود دارد که در صورت بروز اشکال در ترتیب فرم­ها ، فرم را از مرحله­ی تولید خارج می­کند. برای مثال اگر از یک فرم دو عدد برداشته شود ، حالت مذکور پیش می­آید.

نوع دیگری از دستگاه ترتیب هست که برای کارهای لت به کار می­آید و دارای واحدهای بسیار می­باشد.

این دستگاه به شکل­های گوناگون طراحی شده است و از هر واحد یک برگ به قسمت خروجی هدایت می­شود. بعضی از این دستگاه­ها تا ۶۰ واحد ترتیب دارند و گنجایش هر واحد حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ برگ است.

انواع صحافی :

قبل از پیدایش صنعت چاپ ، صحافی کتاب به کارهای تکی­سازی منحصر بود که جنبه­ی هنری نیز در آن بسیار لحاظ می­شد . بعد از اختراع چاپ ، صحافی تکی نمی­توانست جواب­گوی تیراژ بالای کتاب­ها باشد تا این که ماشین­آلاتی طراحی و ساخته شد تا امروز که به حد کمال و سرعت رسیده است .

صحافی را به دو نوع می­توان تقسیم نمود. صحافی دستی و ماشینی .

حدود ۹۰% از کارهای صحافی ماشینی به وسیله­ی دستگاه­های مختلف و ۱۰% به صورت دستی خواهد بود. در مورد صحافی دستی نیز به همین ترتیب است و ۱۰% از کارها با ماشین صورت می­پذیرد.

در این مبحث، ساخت کتاب به شیوه­ی دستی را از ابتدا تا انتها مورد مطالعه قرار می­دهیم .

به طور کلی، ساخت جلد کتاب در سه مرحله انجام می­شود.

۱ – آماده ­کردن کتاب

۲ – آماده ­سازی جلد

۳ – تلفیق آن دو با هم (تجلید)

اجرای این مراحل به فنونی نیاز دارد که بدان خواهیم پرداخت.

ته ­دوزی کتاب

ابتدا در چهار نقطه از عطف کتاب ، به اندازه­ی مرسوم ، با اره شکاف­هایی را ایجاد می­کنیم . مثلاٌ کتابی که طول آن ۲۴ سانتی­متر باشد از دو طرف به فاصله­ی ۲ سانتی­متر دو شکاف ایجاد کرده و بعد از هرشکاف و با فاصله­ی ۳ سانتی­متر دو شکاف دیگر به وجود می­آوریم . از وسط دو شکاف دوم به طور عمودی نخ پرک رد می­شود (نخ چند لایه به هم تابیده شده ، پرک نامیده می­شود) . ته­دوزی کتاب به وسیله­ی دستگاهی به نام « کارگاه» انجام می­شود.

بعد از آماده ­سازی کارگاه جهت ته­دوزی اولین فرم روی صفحه­ی کارگاه قرار می­گیرد. سوزن که نخ به آن وصل است از اولین شیار داخل فرم می­شود و از دومین شیار از پایین نخ عمودی ، سوزن را از قسمت ته خارج و دوباره سوزن را به پشت نخ عمودی رسانده و از بالای نخ عمودی با سرداخل فرم فرو می­بریم سپس از شیار سوم و پایین نخ عمودی ، سوزن را از ته خارج می­کنیم و مجدداٌ سوزن را به پشت نخ عمودی رسانده و از بالای نخ با سر از فرم عبور می­دهیم ، سپس ته سوزن را از شیار چهارم خارج می­کنیم . برای دوختن فرم­های بعد هم به همین شیوه عمل

می­کنیم تا در نهایت دوخت فرم­های کتاب به اتمام برسد. بعد از دوختن تمام فرم­ها، دو نخ عمودی را از دو طرف به ارتفاع دوسانتی­متر قطع می­کنیم که برای مرحله بعد مورد نیاز است.

پس از دوخت کتاب ، هرطرف آن را با یک برگ کاغذ تاشده ، معادل ۴ صفحه (آستربدرقه) پوشش می­دهیم . اضافه­ی نخ پرک را باز و افشان می­کنیم که اصطلاحاٌ پرچ­کردن گفته می­شود. نخ پرچ­شده را به شکل افشان ، بر روی آستر بدرقه می­چسبانیم . پس از مدتی طرف دیگر را هم با قدری کشیدن به طرف بیرون ، روی بدرقه می­چسبانیم . خاصیت این عمل ، محکم­شدن کتاب درون جلد می­باشد.

بعد از چسبانیدن نخ­ها به وسیله­ی « مشته » به ته کتاب می­زنیم و سپس آن را از طرف عطف بر روی سطح صاف می­زنیم و از پهلو روی میز قرار می­دهیم . قسمت عطف را با قلم مو به چسب آغشته می­کنیم (مخلوط ۷۵% چسب و ۲۵% آب). پس از خشک­شدن چسب، چند بار دیگر با مشته به ته کتاب می­زنیم و سپس سه طرف دیگر برش زده می­شود.

چنانچه در صدد گردکردن عطف کتاب باشیم، قسمت چسب­خورده را کمی گرم می­کنیم و با یک دست لب کتاب را به طرف مخالف عطف می­کشیم و با مشته به کتاب می­کوبیم تا به طرف جلو کشیده شود. سپس کتاب را برمی­گردانیم و به همان ترتیب عمل می­کنیم. این کار را چند بار تکرار می­کنیم تا عطف کتاب گرد شود.

مرحله­ی بعد چسباندن تنظیف و شیرازه می­باشد تنظیف، قسمت عطف و فضایی حدود ۲ سانتی­متر از روی کتاب را در بر می­گیرد و ته­بندی کتاب را استحکام می­بخشد.

شیرازه نیز عبارت از پارچه­ی باریکی به عرض حدود ۲ تا ۵/۲ سانتی­متر است و به رنگ­های مختلف و بعضاٌ راه­راه وجود دارد. شیرازه به دو سرعطف چسبانیده می­شود.

پس از این مراحل ، کتاب آماده­ی جلدگذاری شده است.

برای ساخت جلد از مواد و جنس­های مختلفی استفاده می­شود

الف – گالینگور ؛ جنسی است متشکل از کاغذ و مواد پی­وی­سی و رزین که با رنگ­های مختلف و متنوع مخلوط و به یک سطح کاغذ ، توسط ماشین­های مخصوص منتقل می­گردد.

در گذشته از پارچه به جای کاغذ استفاده می­شد که این روش منسوخ شده است. متأسفانه گالینگورهای پشت کاغذی دارای استحکام کمتری است و برای کتاب­های باارزش و مرجع مناسب نیست .

ب – انواع پارچه؛ شامل ترمه ، مخمل، ساتین ، کتان و هرنوع پارچه­ی دیگر ، حتی گونی چتایی .

ج – انواع چرم ؛ شامل تیماج ( از پوست بز تولید می­شود) ، میشن (از پوست گوسفند تولید می­شود) ، خرم (از پوست گوساله)، چرم ساغری (از پوست خر) و چرم خوک ( که به علت عدم طهارت در ذات حیوان به طور کل در کشورهای اسلامی از آن استفاده نمی­شود اما در کشورهای دیگر از آن استفاده می­گردد) . این توضیح ضروری است که بهترین چرم برای صحافی کتاب ، چرم ساغری است . زیرا چرم مذکور بعد از دباغی دارای نوعی چروک بسیار زیباست ، به­علاوه از نظر استقامت در طول زمان از هرنوع پوسیدگی درامان می­ماند و ضمناٌ لطافت خاصی هم نظیر لطافت پوست خوک دارد. این امکان وجود دارد که از پوست گوساله با حیواناتی نظیر گورخر از طرف موی آن استفاده کنند که بسیار شکیل و چشم­نواز است. توضیح این که این نوع جنس برای ساخت آلبوم، قاب، لوازم روی میز و… به­کار می­رود که ساخت آن به­طور حتم نیاز به تبحر خاص دارد.

غیر از جنس­هایی که ذکر گردید، از مواد دیگری نیز برای ساخت جلد استفاده می­شود این مواد عبارت­اند از:

۱ – مقوا برای دو طرف جلد با قطرهای مختلف که اصطلاحاٌ آن­­ها را « لت» می­نامند.

۲ – باریکه­ی شمیز که بین دو « لت» قرار می­گیرد و آن را «عطف» جلد می­نامند.

مراحل کار

اندازه­ی دو « لت» مقوا : بعد از برش کتاب ، دو « لت » مقوای جلد را به اندازه­ای می­بریم که از سه طرف کتاب (بالا،پایین و لت جلو) حداکثر پنج میلی­متر از کتاب بیرون قرار گیرد. اما در قسمت عطف یا « ته کتاب» ، می­بایست از لب تای بدرقه در عطف با مقوای جلد حداکثر ۷ تا ۸ میلی­متر فاصله باشد، به این معنی که باریکه­ی شمیز برای آن قسمت از ته جلد که حالت لولا دارد و اصطلاحاٌ « جاناخنی» نامیده می­شود از هرطرف تا لب مقوا ۷ میلی­متر فاصله داشته باشد .

برای یک اندازه درآمدن فاصله­ی بین عطف و لت­ها، مقوای باریکی می­بریم که به آن مقوای وسط یا اندازه­­ی وسط گفته می­شود. با قراردادن این مقوا بین دو مقوا، فاصله­ها به یک اندازه درمی­آید

جلد گالینگور

ساخت جلد با گالینگور هم با دست و هم باماشین امکان­پذیر است . ساخت جلد به شکل سری سازی با گالینگور با سرعت صورت می­پذیرد. بعضاٌ جلدهایی ساخته می­شود که عطف آن از گالینگور و دوطرف مقوا از پوشش­های دیگر مانند کاغذهای رنگی استفاده می­شود.

برای ساخت ، ابتدا گالینگور را چسب می­زنیم و مقوای لت را روی آن قرار می­دهیم . سپس مقوای وسط و بعد از آن لت دیگری روی پوشش می­چسبانیم . باریکه­ی عطف را نیز

می­چسبانیم . بعد جلد را برمی­گردانیم و با دست بر روی گالینگور می­کشیم تا تمام قسمت­ها به­خوبی بچسبد. در آخرین مرحله دورتادور جلد را برگردان می­کنیم.

ساخت جلد

بعد از آن که مقواهای جلد و باریکه­ی عطف آماده شد، با محاسبه­ی اندازه­ها، اندازه­ی چرم از هرطرف (چهارطرف) ۲ سانتی­متر بزرگ­تربریده می­شود.

ابتدا یک « لت » مقوا را چسب می­زنیم و بر روی پوشش قرار می­دهیم و بعد به فاصله­ی ۷ میلی­متر باریکه­ی وسط را قرار می­دهیم . باریکه­ی وسط را چسبانده و بعد به فاصله­ی ۷ میلی­متراز باریکه­ی وسط ، مقوای دوم را چسب می­زنیم و بر روی چرم قرار می­دهیم . بعد از بریدن

گوشه­ های چرم ، چهارطرف را از داخل برروی مقوا برمی­گردانیم. مراحل کار به شکل زیر است .

مقوا را هم به صورت ساده و هم گرد می­توان اعمال نمود. برای تمیزترشدن قسمت برگردان بهتر است به مقوا چسب زده شود. گوشه­ها را با وسیله­ای به نام درفش می­توان خیلی ظریف به داخل کشید. پس از آن لبه گالینگور باید با کشش زیاد روی لبه مقوا برگردانده شود.

به­ طوری که فضای خالی بین لت مقوا و پوشش وجود نداشته باشد.

تجلید

برای تلفیق جلد و کتاب باید ابتدا قسمت عطف و جا ناخنی را چسب زده و کتاب باتوجه به سر و ته و با حفظ فاصله یکسان از بالا و پایین کتاب در جلد قرار گیرد. در این مرحله کتاب باید در دستگاه پرس جاناخنی قرار گیرد تا چسب خشک شود.

پس از خشک شدن، آستر بدرقه­ی ابتدا و انتها را به مقوای جلد می­چسبانیم و تحت فشار قرار می­دهیم تا کاملاٌ خشک شود.

لازم به ذکر است ، مراحل تکمیل جلد (طلاکوبی ، چاپ ، گودکردن و …) قبل از تجلید انجام می­شود.

در جلدسازی ماشینی تمام مراحل با همین روش ولی به وسیله­ی نوردها، پنجه­ها و … انجام می­شود.

حروف و مقیاس در حروفچینی

حروف و مقیاس در حروفچینی

تاثیر بصری حروف

نیرو و ضخامت حروف(سیاه) و (نازک)

امکان طراحی در خط لاتین

حروف لاتین

حروف پایه دار یا سریفserif

حروف بدون پایه یا سانسریفsan-serif

تعریف فونت- font

عبارت است از انواع حالت های حروف یک الفبای کامل که اعداد و سایر علایم مورد نیاز حروفچینی نیز همراه آن باشد. به طور مثال الفبای فارسی از ۳۲ حرف تشکیل شده است؛ ولی بیش از یکصد فونت فارسی وجود دارد، زیرا علاوه بر اعداد و علائم مانند ممیز، علامت سئوال، علامت تعجب و… هر حرف فارسی چند حالت مختلف دارد.

(ه، هر، مه، ابهر)

uبا انتخاب فونت مناسب، فاصله سطر، اندازه مختلف حروف برای متن روزنامه یا مجله به خاکستری های مختلفی می رسیم. باید با رعایت منطق کاربرد، بافت خاکستری مطلوب را انتخاب کنیم.

اندازه حروف

پونت point(کوچکترین حد اندازه چاپی است و در سیتسم آلمانی معادلmm 376/.است)

در سیستم رایانه ای با اندازه ”متریک“ تعریف می شود.

دوازده پونت را یک سیسرو گویند که معادلmm 511/4گویند

چهار سیسرو را یک گوادراد یا گوادرات یا یک اشپون گویند و مقدار آن mm 18 است.

آموزش صحافی و زرکوب پایان نامه

 ترکیب بندی :

ترکیب بندی کتاب عبارتست از یک جا و کنار هم قرار دادن صفحات کتاب به ترتیب شماره صفحات . در ترکیب بندی چهار عمل صورت می گیرد :

تا کردن ، لت گذاشتن ، مرتب کردن ، و دوختن. :: تا کردن : صفحات کتاب معمولا تک تک چاپ نمی شوند ، بلکه هر چند صفحه ان بر پشت و روی یک ورق بزرگ کاغذ چاپ می شود. بنابر این اوراق چاپ شده را باید تا کرد .

تا کردن در صحافی امروزی به وسیله ماشین تا زنی انجام می گیرد .اوراق چاپ شده به وسیله نورد های ماشین تا زنی چند بار از موضع مطلوب تا می خورند. ورق تا خورده را ، که بخشی از کتاب است ، یک فرم می نامند . صفحات کتاب در یک فرم به ترتیب شماره پشت هم قرار می گیرند.

تعداد صفحات یک فرم معمولا مضربی از ۴ است .

 لت گذاشتن :

بعضی از کتاب ها صفحات رنگی مخصوص یا نقشه یا تصاویر خارج از متن دارند که باید به صورت یک یا چند لت جداگانه در وسط یک فرم یا بین دو فرم قرار بگیرند.

لت گذاری در وسط یک فرم با دست انجام می گیرد. :: مرتب کردن : کتاب معمولا در صد ها یا هزار ها نسخه طبع می شود . بنابر این هر فرم

کتاب در صد ها یا هزار ها نسخه است ، و نسخ متعدد و یک شکل فرمها، توده های جدا گانه و متعدد را تشکیل می دهند . برای مرتب کردن ، باید از روی این توده ها ، به ترتیب صفحات یک

کتاب، فرمها را به ترتیب برداشت و در کنار هم قرار داد . این عمل را در صحافی (( مرتب کردن )) می نامند. در صحافی جدید عمل مرتب کردن ، به وسیله ماشینهای ترتیب انجام می گیرد.

دوختن :

پس از عمل ترتیب، ته فرمهای هر جلد را باید به یکدگر دوخت . دوخت در صحافی امروزه دو طریقه دارد. طریقه (( سمایث)) ( smayth) و طریقه کناره دوزی .

در هر دو طریقه از نخهای محکم نایلونی یا پنبه ای استفاده می شود . دوخت به طریقه (( سمایث)) استحکام کافی به کتاب می دهد و عطف فرمها حالت محدب پیدا می کند ، و باز نگهداشتن کتاب نسبتا به سهولت انجام می گیرد. اما کتابهایی که به طریقه کناره دوزی دوخته می شوند ، استحکام بیشتری پیدا می کنند . معمولا کتابهای درسی و کتابهای مرجع را ، که بیشتر از کتابهای عادی مورد استفاده قرار می گیرند، به این طریقه کناره دوزی می دوزند . در هر دو طریقه عمل دوخت به وسیله ماشینهای مخصوص صورت می گیرد.

شکل بندی:

شکل بندی کتاب نیز چهار مرحله دارد : کوبیدن، چسب زدن ، لب بریدن و گرد سازی، پشت کوبی و استر بندی.

۱_ کوبیدن: فرمهای هر کتاب پس از دوخت ، در امتداد عطف تورم پیدا می کند. برای از بین بردن این تورم ،فرمها را در ماشین مخصوص ، بین دوصفحه فولادی قرار می دهند ،و فشاری در حدود چند تن بر انها وارد می کنند.عمل کوبیدن ، نسخ متعدد هر کتاب را از لحاظ

حجم نیز یکنواخت می کند.

۲_ چسب زدن : در اغلب کتابهایی که به طریقه ( سمایث) دوخته می شوند ، به وسیلهماشین چسب زنی ، لایه ای از چسب مخصوص به سطح عطف کتاب می کشند تا از شل شدن کوکها جلو گیری کند و سبب استحکام پیوستگی فرمها به یکدیگر می شود .

۳_ لب بریدن: لبه های ناهموار فرمهای کتاب ، پس از دوخت و کوبیدن ،به وسیله ماشین برش بریده می شوند. همه نسخ متعدد و فرمهای یک کتاب ،پس از عبور از ماشین برش،قطع یکسان پیدا می کنند.

۴_ گرد سازی: پشت کوبی و استر بندی . در صحافی جدید، این سه عمل به وسیله یک ماشین انجام می گیرد. این ماشین ابتدا سطح عطف کتاب را محدب می کند.سپس یک پشته اهنی بر سطح عطف ، مقوا را به عقب و جلو حرکت می دهد، و کنهره طولی ان را رو به بیرون فشار می دهد، به این طریق دو کناره طولی عطف لبه دار می شوند و به اصطلاح ((شانه

پیدا می کنند)) این دو لبه در هنگام کار گذاشتن کتاب در جلد ، در دو شیاری که بر جلد و نزدیک عطف ان احداث می شود جا می افتند و جلد را محکم نگاه می دارند . پس از این عمل همان ماشین یک تکه پارچه با سریشم بر سطح عطف می کشد، این پارچه را استر می نامند.

در اغلب کتابهای ته دوزی شده به وسیله همین ماشین یک قطعه پارچه مشبک اضافی بر عطف کتاب می چسبانند. عرض این پارچه حدود ۱۲ اینچ از قطر عطف بیشتر است و لبه های اضافی ان را بعدا در جلد گذاری زیر استر بدرقه بر سطح داخلی جلد می چسبانند.

استر بدرقه معمولا عبارتست از دو قطعخه کاغذ سفید یا رنگی که ممکن است مطلبی بر انها چاپ شده باشد و هر یک پس از تا خوردن ۴ صفحه به قطع کتاب تشکیل می دهد و هر قطعه را از محل تا در اول و در اخر اوراق صحافی شده کتاب به شانه عطف می چسبانند و سپس هنگام جلد گذاری نیمی از هر قطعه را به دو قطعه جلد می چسبانند تا سطح داخلی انها را بپوشاند. در بسیاری از کتابها لبه بالا و پایین عطف یک باریکه پارچه رنگی دارد که شیرازه نامیده می شود.

در کتابهایی که با دست صحافی می شوند برای استحکام بخشیدن به جلد کتاب ، شیرازه ها را به عطف می دوزند ، اما در کتابهایی که با ماشین صحافی می شوند شیرازه ها را تنها برای تزئین بر دو سر عطف می چسبانند.

تنظیم و گرد آوری : گروه هنری نگارخانه

2 پاسخ
  1. نیلوفر
    نیلوفر گفته:

    سلام توضیحات خیلی کامل بود منتهی من توی دوخت یخورده گیج شدم و همچنین تو فیلم ها این قسمت رو زیاد نشون نمیدن کاش فیلم میگرفتید بذارید🙏🏻😢

    پاسخ
    • admin
      admin گفته:

      با سلام و احترام
      ممنونم از نگاهتون
      بله حتما
      اما شما میتونید به کانال آپارات ما مراجعه کنید و مجموعه فیلم های آموزشی صحافی رو اونجا مشاهده کنید

      پاسخ

ثبت دیدگاه

مایل به ملحق شدن به بحث هستید ؟
به ما بپیوندید !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *